به گزارش کرد پرس، این نشست که با هدف آشنایی بیشتر با ظرفیت‌ها و چالش‌های اورژانس اجتماعی و بررسی زمینه‌های همکاری مشترک برگزار شد، فرصتی برای تبادل دیدگاه میان فعالان حوزه اجتماعی، جامعه‌شناسان و کارشناسان مداخله اجتماعی درباره وضعیت مسائل اجتماعی و راهکارهای ارتقای اثربخشی برنامه‌های پیشگیرانه و حمایتی در استان کردستان فراهم کرد.

در ابتدای این نشست، دکتر بیننده، مدیر انجمن جامعه‌شناسی ایران ـ شعبه کردستان، با معرفی انجمن جامعه‌شناسی ایران به عنوان یکی از قدیمی‌ترین و فراگیرترین انجمن‌های علمی کشور، اظهار داشت: این انجمن از زمان تأسیس خود در سال ۱۳۷۰ همواره تلاش کرده است دانش جامعه‌شناسی را از محدوده دانشگاه خارج کرده و در خدمت شناخت، تحلیل و حل مسائل واقعی جامعه قرار دهد.

وی با تأکید بر اینکه پیچیدگی مسائل اجتماعی امروز، همکاری میان دانشگاه، نهادهای اجرایی و سازمان‌های جامعه مدنی را به یک ضرورت تبدیل کرده است، افزود: حل مسائل اجتماعی صرفاً از مسیر مداخلات اداری و سازمانی امکان‌پذیر نیست و نیازمند مشارکت فعال شهروندان، گروه‌های محلی، انجمن‌های تخصصی و نهادهای اجتماعی است.

مدیر انجمن جامعه‌شناسی ایران ـ شعبه کردستان همچنین با اشاره به نقش رسانه‌ها در برجسته‌سازی مسائل اجتماعی، تصریح کرد: رسانه‌ها از یک سو می‌توانند نقش مهمی در آگاهی‌بخشی عمومی و حساس‌سازی جامعه نسبت به آسیب‌های اجتماعی ایفا کنند، اما از سوی دیگر، هنگامی که مسائل اجتماعی در چارچوب رقابت‌های خبری، روایت‌های هیجانی و قضاوت‌های غیرتخصصی بازنمایی می‌شوند، ممکن است نه تنها کمکی به حل مسئله نکنند، بلکه با ایجاد انگ اجتماعی و نقض حریم خصوصی افراد آسیب‌دیده، بر پیچیدگی مسئله بیفزایند.

وی در ادامه بر ضرورت بهره‌گیری از رویکردهای نوین مددکاری اجتماعی تأکید کرد و گفت: رویکردهای جدید بیش از آنکه بر درمان و مداخله پس از وقوع بحران متمرکز باشند، بر توانمندسازی افراد و جوامع محلی، تقویت تاب‌آوری اجتماعی، استفاده از ظرفیت دانش بومی، مشارکت گروه‌های محلی در حل مسائل و ایفای نقش تسهیل‌گرانه توسط مددکاران اجتماعی تأکید دارند.

در ادامه این نشست، خانم آوردی، رئیس مرکز اورژانس اجتماعی شهرستان سنندج، ضمن معرفی ساختار و خدمات اورژانس اجتماعی، گزارشی از فعالیت‌ها، ظرفیت‌ها و چالش‌های این مرکز در زمینه مداخله در بحران‌های اجتماعی، حمایت از کودکان، زنان و خانواده‌های در معرض آسیب و ارائه خدمات تخصصی اجتماعی ارائه کرد.

بخش عمده نشست به طرح دیدگاه‌ها و پیشنهادهای اعضای انجمن جامعه‌شناسی ایران ـ شعبه کردستان اختصاص داشت. حاضران بر این باور بودند که بسیاری از آسیب‌های اجتماعی همچنان از طریق سازوکارهای رسمی و اداری شناسایی می‌شوند، در حالی که شناسایی زودهنگام مسائل نیازمند حضور فعال کارشناسان اجتماعی در محلات، مدارس، محیط‌های آموزشی و شبکه‌های اجتماعی محلی است.

در این نشست بر ضرورت تغییر نگاه از «مدیریت آسیب» به «پیشگیری اجتماعی» تأکید شد. به اعتقاد حاضران، آموزش خانواده‌ها، ارتقای سواد اجتماعی شهروندان و اجرای برنامه‌های آموزشی مستمر در مدارس باید به یکی از مهم‌ترین اولویت‌های سیاست‌گذاری اجتماعی تبدیل شود؛ زیرا بسیاری از مسائل اجتماعی پیش از آنکه به مرحله بحران برسند، قابلیت شناسایی و پیشگیری دارند.

از دیگر محورهای مورد تأکید در این دیدار، مسئله اعتماد اجتماعی بود. شرکت‌کنندگان با اشاره به کاهش اعتماد بخشی از جامعه به نهادهای متولی امور اجتماعی، بر ضرورت بازسازی سرمایه اجتماعی و ایجاد ارتباطی مبتنی بر اعتماد، گفت‌وگو و مشارکت میان مردم و نهادهای مسئول تأکید کردند. به باور آنان، بخشی از عدم مراجعه افراد و خانواده‌ها به مراکز حمایتی و تخصصی، ناشی از نگرانی نسبت به قضاوت‌های اجتماعی، انگ‌زنی و نبود شناخت کافی از خدمات این مراکز است.

حاضران همچنین خواستار استفاده گسترده‌تر از ظرفیت نهادهای اجتماعی و محلی از جمله مدارس، مساجد، خانه‌های بهداشت، انجمن‌های تخصصی و سازمان‌های مردم‌نهاد به عنوان پایگاه‌های اصلی آموزش، پیشگیری و مداخله اجتماعی شدند و تأکید کردند که رویکردهای مقطعی، نمایشی و حادثه‌محور نمی‌توانند پاسخگوی پیچیدگی روزافزون مسائل اجتماعی باشند.

موضوع محلات کم‌برخوردار و حاشیه‌ای نیز از دیگر مباحث مهم این نشست بود. اعضای انجمن با تأکید بر ضرورت حضور فعال‌تر نهادهای اجتماعی در این مناطق، خواستار طراحی برنامه‌های مبتنی بر نیازهای واقعی ساکنان و تقویت شبکه‌های محلی حمایت اجتماعی شدند.

در بخش دیگری از نشست، بر ضرورت بازنگری در برخی مفاهیم و ادبیات رایج حوزه آسیب‌های اجتماعی تأکید شد. به اعتقاد برخی از حاضران، بخشی از واژگان و برچسب‌های مورد استفاده در این حوزه، ناخواسته به بازتولید نگاه‌های قضاوت‌گرانه و انگ‌زننده نسبت به گروه‌های آسیب‌پذیر منجر می‌شود و لازم است زبان و ادبیات حوزه اجتماعی بیش از پیش بر کرامت انسانی، حقوق شهروندی و توانمندی‌های افراد متمرکز شود.

شرکت‌کنندگان همچنین با اشاره به تغییرات گسترده در ساختار و کارکرد نهاد خانواده، بر ضرورت تدوین سیاست‌ها و برنامه‌هایی متناسب با شرایط جدید اجتماعی تأکید کردند و خواستار توجه بیشتر به تحولات سبک زندگی، روابط خانوادگی و نیازهای نسل‌های جدید شدند.

در جمع‌بندی نشست، حاضران بر این نکته اتفاق نظر داشتند که مسائل اجتماعی پدیده‌هایی چندبعدی و پیچیده‌اند و مقابله با آن‌ها نیازمند شکل‌گیری شبکه‌ای از همکاری میان دستگاه‌های اجرایی، نهادهای حمایتی، انجمن‌های علمی، سازمان‌های مردم‌نهاد، مراکز آموزشی و جوامع محلی است. از این رو، توسعه همکاری‌های علمی، پژوهشی، آموزشی و مشاوره‌ای میان انجمن جامعه‌شناسی ایران ـ شعبه کردستان و مرکز اورژانس اجتماعی سنندج می‌تواند گامی مؤثر در جهت تقویت ظرفیت‌های اجتماعی و ارتقای کیفیت مداخلات و برنامه‌های پیشگیرانه در استان باشد.